صرافی P2P چیست و چه تفاوتی با صرافی‌ spot دارد؟

در دنیای ارزهای دیجیتال، درک مفاهیم کلیدی مانند صرافی همتا به همتا (P2P) و صرافی با امکان معاملات اسپات (SPOT) برای فعالان و علاقه‌مندان این حوزه، به‌ویژه کسانی که قصد ورود به این بازار یا طراحی سایت صرافی P2P را دارند، از اهمیت بالایی برخوردار است.

در این مقاله، بعد از این که به خوبی متوجه شویم صرافی P2P چیست، به بررسی دقیق تفاوت‌های آن با صرافی‌های اسپات می‌پردازیم و مزایا و معایب هر یک را برای شما روشن خواهیم کرد. هدف ما از این نوشتار، ارائه دیدگاهی جامع و کاربردی برای درک بهتر این دو نوع صرافی و کمک به شما در انتخاب بهترین گزینه برای نیازهایتان است.

صرافی P2P چیست؟

صرافی P2P (Peer to Peer)، به نوعی از طراحی معماری در سایت‌های صرافی ارز دیجیتال گفته می‌شود. سایت صرافی P2P-اسپات، بستری مشابه بورس، فارکس و سایر بازارهای معاملاتی برای خرید و فروش رمز ارز بین کاربران بدون واسطه و نظیر به نظیر فراهم می‌کند. در این بستر معاملاتی سفارشات خرید و فروش دارایی کاربران روی Order Book ثبت می‌شود، سفارشات با هم تطبیق داده می‌شود و در صورت مطابقت، معامله به صورت آنی انجام می‌شود.

عملکرد این صرافی‌ها بسیار شبیه به سایت‌های آگهی‌گذاری است؛ کاربران آگهی‌های خرید یا فروش خود را با جزئیاتی مانند قیمت، مقدار و روش پرداخت ثبت می‌کنند و پس از یافتن طرف مقابل، برای انجام معامله وارد ارتباط مستقیم می‌شوند. مسئولیت نهایی انجام معامله و صحت آن بر عهده خود کاربران است و صرافی صرفاً نقش واسط را ایفا می‌کند.

در این مقاله سعی کردیم دیدگاه کاملی در مورد سایت‌های P2P-SPOT ارائه کنیم.

مکانیزم اسکرو (Escrow) در صرافی P2P چگونه امنیت را تضمین می‌کند؟

مهم‌ترین بخش عملکرد یک صرافی P2P سنتی که امنیت را برای طرفین تضمین می‌کند، مکانیزم اسکرو (Escrow) یا امانت‌داری است. به محض توافق خریدار و فروشنده روی شرایط آگهی، دارایی دیجیتال (مثلاً بیتکوین) توسط صرافی از حساب فروشنده بلاک (قفل) می‌شود.

دارایی قفل‌شده نزد صرافی به امانت باقی می‌ماند تا زمانی که خریدار وجه ریالی (یا فیات) را به حساب فروشنده واریز کرده و فروشنده این واریز را تأیید کند؛ در نهایت، صرافی دارایی دیجیتال را به خریدار منتقل می‌کند. این فرآیند تضمین می‌کند که هیچ‌کدام از طرفین نتوانند پس از شروع معامله، از تعهد خود سرپیچی کنند.

انواع صرافی P2P

• P2P-SPOT: در داخل ایران معمولا صرافی‌های SPOT، معادل با صرافی P2P شناخته شده است. این موضوع از نظر مفهومی اشتباه نیست چرا که در بازار معاملاتی اسپات، کاربران در حال معاملات نظیر به نظیر با هم هستند. منتها این معاملات تحت یک سکوی معاملاتی، قوانین و فاندامنتال خاص با عنوان بازار معاملاتی اسپات انجام می‌شود. در این بازار معاملاتی یک دفترچه سفارش (Order Book) هست که کاربران، سفارشات خرید و فروش خود را ثبت می‌کنند.
• P2P-Ads Base: در بازار P2P (P2P Market)، مشابه با سایت دیوار، کاربران امکان گذاشتن آگهی خرید و فروش دارایی در سایت را دارند. مثلاً در این آگهی مشخص می‌کند که چه مقدار دارایی با چه قیمتی را می‌خواهند که معامله کنند. کاربران دیگر این آگهی را می‌بینند و در صورت تمایل با آن فرد ارتباط می‌گیرند. حالا این معامله می‌تواند در سایت انجام شود یا دو طرف معامله با هم ارتباط می‌گیرند و معامله صورت می‌گیرد. معاملات P2P-Ads base و P2P-SPOT در بایننس هم به صورت دو بازار مجزا تعریف شده است.

فرآیند معاملات اسپات

1. ابتدا کاربر برای خرید یا فروش وارد سایت می‌شود. مشخص می‌کند که متقاضی خرید یا فروش است. مقدار سفارش را مشخص می‌کند. اگر شرایط خاصی برای معامله در نظر داشت مثل OCO یا STOP limit را نیز مشخص می‌کند.
2. برای انجام سفارش، شرایط کاربر باید توسط سایت تایید شود؛ از جمله اینکه آیا این کاربر موجودی لازم برای انجام این معامله را دارد یا خیر، آیا کاربر احراز هویت شده است یا خیر، آیا کاربر محدودیتی برای ثبت سفارش و فعالیت دارد یا خیر و… .
3. در صورت تایید موارد بالا، متناسب با نوع و مقدار سفارش، دارایی مد نظر برای تبدیل، ابتدا در سایت بلاک و در غیر این صورت کنسل می‌شود. سپس سایت به کل بازار نگاه می‌کند که یکی از پیچیدگی‌های طراحی سایت صرافی آنلاین است.
4. اگر همه موارد کاربر تایید شود، سایت در لیست سفارشات بازار، به دنبال سفارشات مقابل می‌گردد. به طور مثال اگر شما سفارش فروش بیت‌کوین به قیمت 60 هزار تا را ثبت کرده باشید، سایت باید Order Book را به صورت کامل بررسی کند که آیا برای خرید به این قیمت سفارشی ثبت شده است یا خیر.
5. اگر سفارش خرید متقابلی وجود داشت دیگر سفارش شما داخل Order Book ثبت نمی‌شود. Order به صورت آنی برداشت (Take) می شود. اگر Order متقابل Order شما وجود نداشت، سفارش شما در لیست سفارشات (Order Book) ثبت می‌شود تا متقاضی آن پیدا شود (Make). در اکثر صرافی‌ها سازوکار کارمزد به نفع Makerهاست. چرا که افرادی که اصطلاحاً Taker هستند، خیلی سریع معامله خود را انجام می‌دهند، بازار معاملاتی را خالی می‌کنند و خارج می‌شوند. اما کسی که Maker است، در واقع پول خود را در اختیار سایت یا بروکری قرار می‌دهد تا معاملات وی انجام شود. بنابراین صرافی از Makerها کارمزد کمتری دریافت می‌کند.

سفارشات Market

فرآیندی که بالا توضیح داده شد مربوط به شرایطی است که سفر کاربر بر اساس قیمت باشد. این فرآیند می‌تواند بر اساس مقدار هم پیش برود:

1. وقتی کاربر وارد سایت می‌شود، اول Pair مورد نظر را مشخص می‌کند.
2. سپس نوع سفارش (خرید یا فروش)، قیمت مورد نظر برای سفارش و بعد مقدار را تعیین می‌کند. فرض کنید کاربری قصد فروش بیت‌کوین به قیمت 60 هزار را دارد ولی مقدار مورد نظر 1 بیت کوین است. همانطور که گفته شد ابتدا تابلوی معاملاتی بررسی می‌شود. سایت صرافی باید به نحوی طراحی شده باشد که امکان پردازش معاملات در چندین مرحله را داشته باشد. به طور مثال، ممکن است روی سایت سفارش خرید به قیمت 60 هزار تا ثبت شده باشد ولی مقدار مورد نظر یک بیت کوین نیست. سایت باید در این شرایط قسمتی از سفارش را از بازار معاملاتی Take می‌کند و قسمتی از آن را Make کند یعنی در تابلوی معاملاتی قرار دهد.

نوآوری‌های مهم در بازار اسپات

معاملات دو طرفه

یکی از بزرگترین نوآوری‌هایی که در سایت‌های P2P در داخل کشور ما در حال انجام است، ایجاد امکان معاملات دوطرفه برای تریدرهاست. معاملات دو طرفه یعنی کاربران امکان برداشت سود از sell و Buy داشته باشند. اما به دلیل قوانین مالی داخل ایران امکان معاملات دو طرفه وجود ندارد. بنابراین صرافی‌های آنلاین ارز دیجیتال سعی می‌کنند با نوآوری‌هایی همچون فروش تعهدی، شرایطی مشابه را برای کاربران ایجاد کنند تا این کارکرد در داخل سایت‌های آن‌ها ایجاد شود.

مقیاس‌پذیری

صرافی‌ها بیشتر به دنبال گسترش مقیاس‌پذیری خود هستند. در مثال‌هایی که زده شد، دیدیم که برای انجام یک سفارش ساده چندین مرحله پردازش باید صورت بگیرد. در واقع نزدیک به 25 اکشن باید انجام شود تا یک سفارش به نتیجه برسد. هرچه مقیاس‌پذیری یک سایت صرافی آنلاین بیشتر باشد، افراد بیشتری می‌توانند به صورت همزمان معاملات مختلف را در سایت شما با سرعت بالا انجام دهند. نوآوری‌های فنی برای تقویت مقیاس‌پذیری سایت علاوه بر کاهش هزینه نگهداری سرور و مجموعه، امکان افزایش تعداد سفارشات همزمان هم فراهم می‌کند. این موضوع یکی از چالش‌های اساسی تیم‌های برنامه‌نویسی صرافی آنلاین است.

یکی از نقاط رشد و مزیت رقابتی تیم دیجی آلفا این است که معماری سایت صرافی آنلاین را به گونه‌ای انجام داده است که ظرفیت پردازش تعداد معاملات همزمان بسیار بالایی دارد و همچنین با افزایش تعداد کاربران سایت قابلیت مقیاس پذیری دارد. این امر باعث می‌شود ادمین سایت هیچ دغدغه‌ای نسبت به کاهش سرعت، ارور سایت و… نداشته باشد. دقت کنید که وقتی صحبت از سرعت سایت صرافی می‌شود، بیشتر تیم‌های توسعه‌دهنده در مورد TPS بالا خود را پرزنت می‌کنند. در صورتی که معیار مهم‌تر، سنجش قدرت یک سایت صرافی Concurrency است. یعنی زمانی که یک سفارش در بازار ثبت و همه عملیات بلاک می‌شود، تعداد و سرعت اکشن‌هایی که برای انجام سفارش‌ها به طور همزمان انجام می‌شود، بسیار مهم است.

توسعه ربات‌تریدرهای مختلف

یکی دیگر از نوآوری‌های مهمی که منجر به مزیت رقابتی یک سایت صرافی آنلاین نسبت به رقبا می‌شود، توسعه ربات‌تریدرهای مختلف با کارکرد و استراتژی‌های متفاوت به نفع ادمین، صرافی و کاربر است. ربات‌تریدرها انواع مختلفی دارند. مثل ربات‌های پرکننده بازار، ربات‌های مارکت و… .

تیم دیجی آلفا برای اینکه پاسخگوی نیاز تمام مشتریان خود با استراتژی‌ها و درخواست‌های متفاوت باشد، اقدام به توسعه Robot Generator پیشرفته کرده است. ما در حال توسعه و آپدیت رباتی هستیم که به صورت نامحدود ربات‌های مختلف با استراتژی‌های مختلف ست کند که نیازهای کاربران را رفع و منجر به افزایش درآمد صاحب کسب و کار شود.

تسلط بر بلاکچین و آپدیت‌های مداوم شبکه‌های مختلف یکی از مواردی است که تیم توسعه‌دهنده سایت صرافی رمز ارز را از هم متمایز می‌کند. شبکه‌های مختلف بلاکچین هر هفته آپدیت‌های مداومی دارند که اگر به آن‌ها توجه نشود می‌تواند سایت شما را با مشکل مواجه کند. پس یکی از کارهای مهم تیم‌های برنامه‌نویسی پشتیبانی مداوم Full nodeهاست.

امکانات صرافی P2P از نوع اسپات

بعد از آشنایی با اینکه صرافی P2P چیست و شناخت این موضوع که صرافی اسپات در واقع یک ترند تکامل‌یافته از P2P است، اگر به دنبال طراحی سایت صرافی آنلاین از نوع اسپات هستید در ادامه بخش‌های مختلف آن را به شما معرفی می‌کنیم تا به عنوان کارفرما شناخت کلی در مورد این سیستم را داشته باشید.

احراز هویت جامع

زمان ثبت‌نام و ورود کاربر به سایت، هویت فرد با اتصال به سامانه‌های آنلاین مانند سامانه‌های تأمین هویت تأیید می‌شود. علاوه بر تأیید هویت از طریق سامانه‌ها، اطلاعات تماسی مانند شماره موبایل و ایمیل هم از طریق OTP و سایر روش‌ها احراز می‌گردد. اهمیت احراز هویت در صرافی ارز دیجیتال از این جهت حائز اهمیت است که صرافی شما از ابتدا تحت ریسک‌های امنیتی و قانونی کمتری قرار می‌گیرد.

معاملات تضمین شده

در سایت صرافی P2P از نوع اسپات، افراد معاملات را به صورت کاملاً امن انجام می‌دهند. یعنی اگر فردی می‌خواهد یک دارایی را بفروشد، ابتدا باید آن را به سایت منتقل کند و سایت موجودی را بلاک می‌کند. اگر قیمت‌ها با هم Match شوند، موجودی بلاک‌شده به نفر مقابل داده می‌شود. کاربران با مشاهده قیمت و خرید، مطمئن هستند که همان لحظه دارایی به آن‌ها منتقل می‌شود و این امر تمایل به معامله در این سایت‌ها را افزایش می‌دهد.

ولت‌های اختصاصی کاربران

یکی از بخش‌های مهم در راه‌اندازی سایت‌های صرافی آنلاین از نوع SPOT، این است که باید ولت‌ اختصاصی برای هر کاربر داشته باشد. یعنی شما برای کاربرانی که می‌خواهند واریز انجام بدهند، به تعداد ارزها ضرب در تعداد شبکه‌هایی که پشتیبانی می کنید، ولت‌های اختصاصی می‌سازید. مثلا کاربری که می‌خواهد ده بیت‌کوین وارد سایت کند، آدرس ولت خودش را می‌دهد. این رفتاری است که داخل سایت نوبیتکس یا بایننس مشاهده می‌کنید که بیشتر کاربران از صرافی به عنوان ولت هم استفاده می‌کنند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد طراحی سایت صرافی مشابه نوبیتکس، می‌توانید به صفحه مربوطه مراجعه کنید.

انواع سفارشات پیشرفته

یکی از موارد مهم در طراحی سایت ارز دیجیتال، پشتیبانی از انواع سفارشات است. سفارشات Limit به افراد اجازه می‌دهند که خرید و فروش را دقیقاً روی قیمت خاصی انجام دهند. در اینجا کاربر سفارش لیمیت می‌گذارد و سایت اگر سفارشی معادل یا بهتر پیدا کرد، معامله را انجام می‌دهد. سفارشات Market نیز پرطرفدار هستند؛ در این نوع سفارش، کاربر به سایت می‌گوید که در همین لحظه به مقداری مشخصی از یک ارز نیاز دارد و قیمت برای او اولویت دوم است، لذا سایت بهترین سفارشات موجود را جمع کرده تا به حجم مورد نظر برسد.

مهمترین ویژگی‌های یک سایت صرافی P2P چیست؟

• امکانات، ماژول‌ها و ابزارهای مدیریت صرافی برای ادمین سایت باید کامل و قابل توسعه باشد
• امکان اضافه کردن بی‌نهایت جفت ارز (Market Pairs) از طریق ادمین وجود داشته باشد
• امنیت در احراز هویت و نگهداری دارایی‌های کاربران در سایت‌های صرافی در اولویت باشد.
• Trade Engine باید قدرتمند بوده و ظرفیت پردازش معاملات سریع و همزمان را داشته باشد.
• از انواع سفارشات روز دنیا مثل OCO_ STOP LIMIT، LIMIT و … پشتیبانی کند.
• گزارشات کامل محاسبات مالی، تاریخچه معاملات، محاسبه کارمزدها به صورت شفاف ارائه شود.

روش‌های کسب درآمد از معاملات P2P (آربیتراژ و Merchant شدن)

نکات طراحی سایت صرافی همتا به همتا از نوع اسپات

• امنیت و سرعت ولت‌های ارز دیجیتال: پس از درک مفهوم صرافی P2P، امنیت ولت‌ها از اساسی‌ترین موارد است. این کیف پول‌ها محل نگهداری دارایی کاربران هستند و باید با ساختاری امن و چند لایه طراحی شوند. دسترسی به کیف پول ارز دیجیتال باید محدود به افراد خاص باشد و از دسترسی غیرمجاز برنامه‌نویسان و هکرها جلوگیری شود. در کنار امنیت، سرعت و سهولت در واریز و برداشت نیز برای کاربران اهمیت ویژه‌ای دارد.

• مدیریت چالش عمق بازار: مسئله دیگر عمق بازار است. شما وقتی یک سایت اسپات راه‌اندازی می‌کنید، عمق بازار شما کم است. طبیعی است که ابتدای کار، افراد زیادی در سایت شما ثبت‌ نام نمی‌کنند. پس نیاز دارید از ابزارهای هوش مصنوعی و ربات استفاده کنید تا معاملات فیک یا واقعی برای شما در سایت ایجاد کنند. این کار باعث می‌شود که کاربران شما وقتی به سایت مراجعه می‌کنند سفارشات زیادی را ببینند و نکته مهم‌تر اینکه اقدامات مربوط به سفارشات توسط کاربران، باید برای شما سودآور باشد و باعث ضرر نشود.
  بسیاری از سایت‌ها برای راحتی کار خود، سایت‌شان را به صرافی‌های بزرگی مانند بایننس یا کوکوین متصل می‌کنند که به نظر ما کار اشتباهی است؛ زیرا ممکن است فرد با یکی از سفارشات کوکوین سفارش خود را انجام بدهد. طبیعتا شما برای این که ضرر نکنید، می‌گویید که می‌خواهم با کوکوین سفارش دریافت کنم و آن را برای کاربرم تامین کنم. در حین انجام این کار، امکان دارد که آن سفارش انجام شده باشد. وقتی تعداد زیادی از این سفارش‌ها صورت بگیرد، باعث شکست سایت می‌شود. برای همین نیاز به یک سری معماری‌هایی برای تشخیص این سفارش‌ها و نحوه انجام آن است.

• ارائه خدمات به کاربران غیرحرفه‌ای: بیشتر کاربرانی که وارد بازار ارزهای دیجیتال می‌شوند، تجربه کافی در معاملات ندارند و ممکن است دچار ضرر شوند. در این راستا، ارائه ویژگی‌های نوینی مانند اینوستینگ (Investing) یا استیکینگ (Staking) می‌تواند بسیار مفید باشد. به عنوان مثال، کاربر می‌تواند سرمایه خود را در اختیار صرافی قرار دهد و در ازای آن، سود ثابت یا متغیری دریافت کند.
  در این مدل، صرافی یا تیم ترید حرفه‌ای به جای کاربران ناآشنا به معامله می‌پردازند. این ویژگی که هنوز در بسیاری از صرافی‌های ایرانی به طور کامل پیاده‌سازی نشده، می‌تواند یک ابزار قدرتمند برای جذب کاربران و ایجاد درآمد برای صرافی باشد.

درآمدزایی در سایت صرافی اسپات

در ابتدای این مقاله گفتیم که صرافی P2P چیست و به این اشاره کردیم که صرافی اسپات یک ترند P2P است. حال این سوال مطرح می‌شود که مدل درآمدزایی در صرافی‌های اسپات چگونه است؟ در ادامه به چهار روش اصلی درآمدزایی در سایت صرافی SPOT میپردازیم.

1. درآمد از کارمزدها: اولین و ساده‌ترین روش درآمد سایت صرافی اسپات از محل کارمزدهاست. یعنی درصدی از مبلغ هر تریدی که در سایت انجام می‌شود، به عنوان درآمد صاحب صرافی به او منتقل می‌شود.
2. درآمد از ربات‌های سایت: دومین مرجع درآمدزایی صرافی‌های SPOT، از طریق ربات‌های سایت است. ربات‌هایی که معاملات را در سایت ایجاد می‌کنند، در صورتی که با یک استراژی درست ایجاد شوند، می‌توانند چندین برابر کارمزد برای سایت سودآور شوند.
3. درآمد از هزینه واریز و دریافت پول از کاربران: زمانی که کاربر پولی واریز یا برداشت می‌کند صرافی درصدی کارمزد می‌گیرد که معمولاً از کارمزد شبکه یک درصد بیشتر است.
4. درآمد از سیستم‌های تریدینگ یا اینوستینگ: مورد بعدی، درآمد از سیستم‌های تریدینگ یا اینوستینگ است. این موارد، سیستم‌هایی هستند که سرمایه افراد را می‌گیرند و در ازایش، به آن‌ها سود می‌دهند.

معرفی صرافی‌های P2P برتر بین‌المللی

تفاوت صرافی P2P و OTC

با درک مفهوم صرافی P2P به عنوان بستری برای معاملات مستقیم کاربران با یکدیگر از طریق آگهی‌گذاری یا اوردر بوک (P2P از نوع اسپات/CEX)، لازم است تفاوت صرافی P2P با صرافی‌های OTC (خارج از بورس) نیز روشن شود. در حالی که در صرافی P2P، خریداران و فروشندگان به طور مستقیم با یکدیگر تعامل می‌کنند و صرافی تنها نقش واسط و تسهیل‌کننده را دارد، در صرافی‌های OTC (Over-The-Counter)، کاربران مستقیماً با خودِ پلتفرم یا سایت معامله می‌کنند.

در این مدل، سایت نقش طرف مقابل معامله را ایفا می‌کند و فرآیند خرید و فروش معمولاً سریع‌تر و ساده‌تر انجام می‌شود، اما ممکن است کارمزد یا اسپرد بیشتری نیز در پی داشته باشد. معاملات OTC معمولاً بدون دفترچه سفارشات (Order Book) و با قیمت تعیین شده توسط صرافی انجام می‌شود. در نظر گرفتن این تفاوت‌ها در طراحی سایت صرافی OTC از اهمیت بالایی برخوردار است.

سخن آخر

با توجه به رشد روزافزون بازار ارزهای دیجیتال، طراحی سایت صرافی ارز دیجیتال می‌تواند فرصتی سودآور باشد. در این مقاله تلاش کردیم که به شما توضیح دهیم صرافی P2P چیست و چه تفاوت‌هایی با صرافی‌های اسپات دارد. همچنین به امکانات و نکات مهم در طراحی صرافی‌های اسپات و مدل‌های کسب درآمد اشاره کردیم. انتخاب نوع صرافی و استراتژی مناسب برای طراحی آن، گامی اساسی در جهت موفقیت در این حوزه پویا محسوب می‌شود.

طراحی و توسعه سایت صرافی ارز دیجیتال نیاز به تخصص و مهارت‌های متفاوت یک تیم برنامه‌نویسی حرفه‌ای دارد. این تیم متشکل از برنامه نویسان فرانت‌اند، بک‌اند، دواپس، طراح UI/UX، متخصص امنیت، متخصص بلاکچین و… است. کسانی که به دنبال راه‌اندازی سایت صرافی رمز ارز به صورت حرفه‌ای و نوآورانه هستند، می‌بایست طراحی این سایت را به تیمی بسپارند که تجربه و نمونه کار واقعی و لانچ شده از محصول داشته باشد که قابلیت ارائه لایو دارد. شرکت دیجی آلفا با سال‌ها فعالیت در زمینه طراحی و توسعه سایت‌های مالی، بلاکچین و… بهترین گزینه برای ارائه مشاوره و همکاری با شماست.